عرب ستیزی فردوسی در شاهنامه؟؟؟!

ابو حسنا
۹۳۷

+متن شبهه یا سوال:

آیا دو بیت زیر از سروده های فردوسی است؟

«عرب هر چه باشد مرا دشمن است
کج اندیش و بدخوی و اهریمن است

چو بخت عرب بر عجم چیره گشت
همه روز ایرانیان تیره گشت»

+پاسخ کوتاه :
1. ابیات عرب ستیزانه شاهنامه (طبق نظر یکی از شاهنامه پژوهان معاصر) یا ابیاتی است که فردوسی از خداینامه ساسانی نقل قول کرده یا ابیاتی است که – در دوره های بعدی – توسط کاتبان و شاهنامه خوانان به آن افزوده شده و گرنه در سراسر شاهنامه هیچ بیتی را نمی توان یافت که بر مبنای آن به عرب ستیزی شخص فردوسی حکم کرد.

2. این بیت نژادپرستانه و عرب ستیزانه در شاهنامه های موجود به چشم نمی خورد و به نظر می رسد بیتی ساختگی باشد برای بهره برداری در فضای مجازی است.

3. این گفته: عرب هرچه باشد … شامل پیامبر و معصومین علیهم السلام هم می شود و ما همه از علاقه فردوسی به اسلام و پیامبر آشنایی داریم:

به گفتار پیغمبرت راه جوی‏
دل از تیرگی ها بدین آب شوی‏

چه گفت آن خداوند تنزیل و وحی‏
خداوند امر و خداوند نهی‏

+پاسخ مفصل :
1. ابیات عرب ستیزانه شاهنامه (طبق نظر یکی از شاهنامه پژوهان معاصر) یا ابیاتی است که فردوسی از خداینامه ساسانی نقل قول کرده یا ابیاتی است که – در دوره های بعدی – توسط کاتبان و شاهنامه خوانان به آن افزوده شده و گرنه در سراسر شاهنامه هیچ بیتی را نمی توان یافت که بر مبنای آن به عرب ستیزی شخص فردوسی حکم کرد.

2. این بیت نژادپرستانه و عرب ستیزانه در شاهنامه های موجود به چشم نمی خورد و به نظر می رسد بیتی ساختگی باشد برای بهره برداری در فضای مجازی است.

3. این گفته: عرب هرچه باشد … شامل پیامبر و معصومین علیهم السلام هم می شود و ما همه از علاقه فردوسی به اسلام و پیامبر آشنایی داریم:

به گفتار پیغمبرت راه جوی‏
دل از تیرگی ها بدین آب شوی‏

چه گفت آن خداوند تنزیل و وحی‏
خداوند امر و خداوند نهی‏

که من شارستانم علیّم در است‏
درست این سخن گفت پیغمبر است‏

گواهی دهم این سخن راز اوست‏
تو گویی دو گوشم بر آواز اوست…‏

4. ترکیب «کج اندیش» در هیچ کجای شاهنامه به چشم نمی خورد و به جای آن از ترکیب «بداندیش» استفاده شده:

ز ما ایزد پاک خوشنود باد
بد اندیش را دل پر از دود باد

بیت دوم:

این بیت در شاهنامه «چاپ مسکو» جزو «ایبات الحاقی» شمرده شده و به این صورت آمده:

که بخت عجم از عرب تیره شد
همه فر ساسانیان خیره شد

با توجه به توضیحی که در این چاپ آمده این بیت در چاپ «ترنر ماکان» نیز به این صورت آمده است:

چو بخت عرب بر عجم چیره شد
همه بخت ساسانیان تیره شد

گذشته از اینکه اصل این بیت از ابیات الحاقی شمرده شده اما با کمال تعجب مشاهده می کنیم که در بیت مورد بحث به جای عبارت « فر ساسانیان » یا « بخت ساسانیان » عبارت جعلی «روز ایرانیان » نوشته شده!
گویا به عمد خواسته اند تیره بختی و تیره روزی ساسانیان را که حکومتی رو به زوال بود به تمام ایرانیان تعمیم دهند تا در چیرگی اعراب بر ایران بزرگنمایی شود.

نتیجه:
بیت نخست از سروده های فردوسی نیست
بیت دوم از ابیات الحاقی و منسوب به فردوسی است.